Zaburzenia eksternalizacyjne i internalizacyjne

Z GABINETU SPECJALISTY

Zaburzenia w zachowaniu dzieci i młodzieży stanowią złożone problemy, które można klasyfikować jako eksternalizacyjne i internalizacyjne. Każdy z tych typów wiąże się z odmiennymi objawami, przyczynami oraz wymogami w zakresie diagnozy i pomocy. Zrozumienie tych kategorii daje możliwość skutecznego wsparcia udzielanego dzieciom i ich rodzinom w radzeniu sobie z trudnościami. Mimo że zaburzenia te są dość powszechne, to w dalszym ciągu zdarzają się sytuacje, w których diagnoza jest utrudniona, a osoby mierzące się z tego typu dysfunkcjami nie otrzymują pomocy. Analizując pracę z osobą mierzącą się z takim problemem, powinniśmy rozważyć dwie ewentualności. Pierwsza, gdy nasz podopieczny nie ma jeszcze diagnozy, a druga w momencie, gdy dokonano rozpoznania, a naszym zadaniem jest praca mająca na celu korygowanie, kompensowanie oraz stymulację zaburzonych funkcji.

Zaburzenia eksternalizacyjne

Stanowią grupę problemów psychologicznych, które wyrażają się poprzez zachowania manifestujące się „na zew­nątrz” i w związku z tym łatwo można je zauważyć. Z uwagi na to, że zachowania przejawiane przez osoby z zaburzeniami tego typu nie są akceptowalne społecznie, to nawiązanie relacji rodzi wiele kontrowersji.

Dzieci i młodzież z tego typu trudnościami wykazują nadmierną impulsywność, agresję, opór i bunt wobec norm społecznych oraz zachowania destrukcyjne, co niewątpliwie utrudnia funkcjonowanie w rodzinie, szkole czy społeczności lokalnej, często prowadząc do eskalacji trudności, jeśli nie zostaną odpowiednio zdiagnozowane i poddane terapii. 

Zaburzenia eksternalizacyjne obejmują problemy z zachowaniem, agresją lub zachowania słabo kontrolowane o charakterze antyspołecznym, opozycyjno-buntowniczym, wykraczające poza przyjęte reguły współżycia społecznego, co wiąże się z rzutowaniem wewnętrznych problemów doświadczanych przez jednostkę na zewnątrz. Podstawowe objawy tego typu zaburzeń to różne przejawy agresji, przeciwstawianie się i opór wobec otoczenia, impulsywność, destruktywność i antyspołeczność. Ich przejawianie w okresie dzieciństwa i adolescencji stanowi ważny predyktor chronicznej przestępczości w życiu dorosłym1.

Tabela 1. Najczęściej diagnozowane zaburzenia eksternalizacyjne2

Nazwa zaburzenia  Objawy 
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi – ADHD

NIEUWAGA 
Dziecko często: 

  • nie jest w stanie skupić się na szczegółach lub z braku ostrożności popełnia błędy,
  • ma trudności ze skupieniem uwagi na zadaniach lub zabawie,
  • sprawia wrażenie jakby nie słuchało, co się do niego mówi,
  • nie stosuje się w pełni do instrukcji i ma trudność z kończeniem zadań i obowiązków,
  • ma trudności z organizacją zadań i aktywności,
  • niechętnie angażuje się w zadania wymagające dłuższego wysiłku umysłowego,
  • gubi przedmioty niezbędne do realizacji zadań lub działań,
  • łatwo rozprasza się pod wpływem bodźców zewnętrznych,
  • zapomina o codziennych sprawach.

NADAKTYWNOŚĆ I IMPULSYWNOŚĆ 
Dziecko często:

  • wykonuje niespokojne ruchy rękoma lub stopami albo wierci się na siedzeniu,
  • wstaje z miejsca,
  • przesadnie biega lub wspina się, gdy to niewłaściwe,
  • ma trudności ze spokojną zabawą lub odpoczynkiem, 
  • jest w ruchu,
  • jest przesadnie gadatliwy,
  • udziela odpowiedzi, zanim zostaną sformułowane pytania,
  • ma trudności z oczekiwaniem na swoją kolej,
  • przerywa innym lub się im narzuca 
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze – ODD (oppositional defiant disorder)

GNIEW I DRAŻLIWY NASTRÓJ
Dziecko często:

  • traci panowanie nad sobą,
  • jest drażliwe i łatwo się irytuje,
  • jest rozzłoszczone lub rozżalone.

KŁÓTLIWOŚĆ I BUNTOWNICZOŚĆ 
Dziecko często:

  • kłóci się z ważnymi osobami lub z innymi dziećmi, młodzieżą czy dorosłymi,
  • przeciwstawia się lub odmawia zastosowania się do żądań ważnych osób lub do obowiązujących zasad,
  • celowo denerwuje innych,
  • często obwinia innych za swoje błędy i przewinienia.

MŚCIWOŚĆ
Dziecko bywa mściwe i złośliwe 

Zaburzenia zachowania – CD (conduct disorder) Dziecko często:
  • jest agresywne wobec ludzi i zwierząt,
  • znęca się nad innymi, grozi im i upokarza ich,
  • inicjuje bójki,
  • używa broni, która może spowodować poważne uszczerbki (np. kija, cegły, rozbitej butelki, noża, broni palnej),
  • przejawia okrutne zachowania wobec ludzi,
  • przejawia okrutne zachowania wobec zwierząt,
  • dopuszcza się kradzieży w obecności ofiary (np. napady rabunkowe, kradzieże torebek, wyłudzenia, napady z bronią),
  • niszczy własność innych,
  • aktywnie działa w kierunku wywołania pożarów z zamiarem wyrządzenia poważnych szkód,
  • celowo niszczy cudzą własność (inne niż wywoływanie pożarów),
  • dokonuje oszustw i kradzieży,
  • włamuje się do cudzego mieszkania, budynku lub auta,
  • kłamie w celu osiągnięcia dóbr lub korzyści albo uniknięcia zobowiązania,
  • kradnie przedmioty o istotnej wartości pod nieobecność ich właścicieli (np. kradzież w sklepie bez włamania lub fałszerstwo),
  • poważnie narusza zasady,
  • późno wraca do domu pomimo nakazu...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem


Dołącz do 3000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z podopiecznym z zaburzeniami integracji sensorycznej.

Otrzymuj co 2 miesiące sprawdzone narzędzia diagnostyczno-terapeutyczne od ekspertów – praktyków. Rozszerzaj swój warsztat pracy z podopiecznym z różnorodnymi zaburzeniami rozwojowymi w każdym wieku.

170 artykułów online
3 lata doświadczenia
Dostęp online i offline
16 numerów archiwalnych
9 filmów w ramach videoteki terapeuty
20 autorów – specjalistów
INTEGRACJA SENSORYCZNA W PRAKTYCE • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI