Diagnoza SI u niemowląt

Należy podkreślić, że wszystkie zmysły pojawiają się u dziecka w okresie prenatalnym, jednak przychodząc na świat, dziecko nie ma w pełni rozwiniętej umiejętności odbioru bodźców pojawiających się w otoczeniu. Wynika to z niedojrzałości układu nerwowego. W pierwszych dwunastu miesiącach życia dziecko zaczyna opanowywać szereg umiejętności, które przyczyniają się do rozwoju integracji sensorycznej i pozwalają na lepsze funkcjonowanie. Dziecko w tym czasie zaczyna organizować napięcie mięśniowe, reguluje poziom pobudzenia, ale podejmuje również próby integracji informacji płynących z ciała i grawitacji. W tym wszystkim najważniejsze jest doprowadzenie do sytuacji, w której w odpowiedzi na konkretne bodźce będą pojawiały się adekwatne reakcje adaptacyjne. 

Żeby rozwój integracji sensorycznej u dziecka przebiegał w odpowiedni sposób, należy zatroszczyć się o stymulację wszystkich zmysłów, jednak ze szczególnym uwzględnieniem dotyku, układu przedsionkowego i proprioceptywnego (zmysły bliższe). Należy jednak pamiętać, że w tym wieku nie mówimy o występowaniu u dziecka zaburzeń integracji sensorycznej, a o tym, że mamy do czynienia z ryzykiem trudności w przetwarzaniu sensorycznym lub nieprawidłowych wzorcach regulacji sensorycznej. 

Na samym początku warto zastanowić się nad tym, z jakimi trudnościami zgłaszają się rodzice tak małych dzieci do gabinetu terapeuty integracji sensorycznej. Do najważniejszych należą:

• Trudności z zasypianiem i spaniem – rodzice często opowiadają o tym, że proces zasypiania trwa nawet kilka godzin lub dziecko w nocy budzi się kilka, a nawet kilkanaście razy, a jego sen jest bardzo płytki.
   
• Wykorzystywanie dużej ­ilości siły w zabawie – dziecko mo­­­że wybierać zabawy, które wy­­magają wysiłku, przesuwa ciężkie za­­bawki, celowo upada na podło­­gę, skacze, ale też mocno i intensywnie się przytula.
   
• Bycie w ciągłym ruchu – dziecko nie zatrzymuje się na niczym na dłużej, cały czas się przemieszcza, wprowadza w ruch, biega, skacze po meblach, wspina się.
   
• Trudności z wyciszeniem i sa­­mo­­regulacją – dziecko często wpa­da w złość, zaczyna się mocno irytować, frustrować, jest je trud­no uspokoić, podejmuje próby uderzania rodziców lub innych osób, gdy się denerwuje.
   
• Trudności z jedzeniem – dziecko ma ograniczony repertuar produktów do jedzenia albo rodzice zgłaszają problem z rozszerzaniem diety.
   
• Gryzienie – np. rodziców, innych dzieci, ale również mocne ściskanie piersi (jeśli nią jest karmione).
   
• Brak umiejętności wyciszenia się.
   
• Widoczne trudności z odbiorem bodźców dotykowych (mycie twarzy, obcinanie paznokci, włosów, trudności z brudzeniem się) lub słuchowych (reagowanie płaczem na głośne dźwięki, rozdrażnienie).
   
• Trudności z regulacją napięcia mięśniowego – dziecko pręży się, wygina, ma trudności z rozluźnieniem, widoczna jest u niego asymetria ułożeniowa, unika leżenia na brzuchu, ma trudność z opanowaniem w odpowiednim czasie poszczególnych kamieni milowych. 

Takie sygnały są wskazaniem do tego, żeby przeprowadzić diagnozę zaburzeń integracji sensorycznej. Co ważne, wiele osób wspomina o tym, że nie można diagnozować tak małych dzieci, jednak nie jest to prawda. Warto jednak mieć świadomość, że istnieje kilka faktów dotyczących tego procesu:

• Nie istnieje klasyczna diagnoza SI u niemowląt. Standaryzowane testy, które są wykorzystywane do diagnozy zaburzeń integracji sensorycznej, są dostosowane do dzieci od 4. roku życia. U maluszków można natomiast sprawdzić, jaki profil sensoryczny i regulacyjny one wykorzystują, jaka jest jakość przetwarzania przez nie bodźców oraz jakie ryzyko występowania zaburzeń integracji sensorycznej będzie u takiego dziecka w późniejszym wieku.
   
• Diagnoza ma charakter funkcjonalny i obserwacyjny. Oznacza to, że podstawą do wyciągnięcia wniosków jest szczegółowy wywiad przeprowadzony z rodzicami, obserwacja swobodnej aktywności dziecka (chodzi tutaj o to, jakie zabawki wybiera dziecko, jakie aktywności podejmuje najczęściej, jak reaguje...