Młody dorosły, 21 lat, z rozpoznaniem zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) o profilu funkcjonowania zbliżonym do zespołu Aspergera zgłosił się po wsparcie w zakresie integracji sensorycznej. Charakterystyczne cechy jego funkcjonowania obejmują wysokie zdolności intelektualne przy jednoczesnych trudnościach w zakresie relacji społecznych, komunikacji niewerbalnej oraz występowanie ograniczonych i powtarzalnych wzorców zachowań i zainteresowań.
Głównym powodem zgłoszenia się do terapii były trudności z regulacją doznań wewnętrznych, czyli zaburzenia interocepcji. Interocepcja to zdolność do odbierania i rozumienia sygnałów płynących z wnętrza ciała, takich jak: uczucie głodu, pragnienia, napięcia mięśniowego, potrzeba oddania moczu czy sygnały emocjonalne. U osób ze spektrum autyzmu z cechami Aspergera często występują zaburzenia związane z interocepcją, co najczęściej objawia się niejednoznacznym odczuwaniem stanów ciała, myleniem sygnałów lub trudnościami w ich rozpoznaniu i interpretacji. Taka nieprawidłowa percepcja prowadzi do uczucia dyskomfortu, napięcia, a także zaburzeń w samoregulacji emocjonalnej i fizycznej, co staje się istotnym obszarem wsparcia terapeutycznego.
W codziennej praktyce ten młody człowiek doświadcza największych trudności w rozpoznawaniu odczuć fizycznych pochodzących z wnętrza ciała. Problemy te dotyczą między innymi identyfikacji bólu w okolicy serca, napięcia mięśniowego, ścisku lub dyskomfortu w obrębie brzucha, a także innych sygnałów, takich jak: uczucie suchości w gardle, kołatanie serca, napięcie w karku czy trudności z oceną poziomu głodu czy pragnienia. Te doznania somatyczne są dla tej osoby chroniczne i trudne do jednoznacznego powiązania z emocjonalnym poziomem pobudzenia, stresem czy napięciem psychicznym.
W trakcie naszych spotkań dążyliśmy do wspólnego pogłębienia wglądu oraz akceptacji wobec sygnałów płynących z ciała, nawet jeśli bywały one niewygodne lub trudne do zrozumienia. Budowaliśmy przestrzeń, w której klient uczył się rozpoznawać i nazywać swoje doznania fizyczne i emocjonalne, unikając ich oceniania jako negatywnych. Jednocześnie uzgodniliśmy rozwijanie licznych praktycznych strategii wsparcia i regulacji, które pacjent mógł świadomie stosować w różnych codziennych sytuacjach, aby skutecznie redukować stres i napięcie. Naszym wspólnym celem było podnoszenie poziomu dobrostanu i komfortu funkcjonowania poprzez kształtowanie trwałych umiejętności samodzielnego zarządzania ciałem i emocjami.
Praca odbywała się raz w tygodniu w ramach pierwszego cyklu trwającego 12 tygodni, po którym zaplanowaliśmy weryfikację dalszego przebiegu terapii. Umówiliśmy się na realizację następującego planu ćwiczeń i działań terapeutycznych:
1 Ćwiczenia uważności cielesnej (mindfulness)
- Skupienie uwagi na oddechu i doznaniach z ciała w spokojnym, kontrolowanym otoczeniu.
- Ćwiczenia skanowania ciała (body scan) – świadome obserwowanie napięć, ucisku, temperatury i innych odczuć w kolejnych partiach ciała.
- Praktyka bezosądzającego zauważania doznań – wyrażanie ich w myślach jako neutralnych faktów („czuję napięcie w ramieniu”, „czuję chłód na dłoniach”).
2 Nauka rozpoznawania konkretnych odczuć somatycznych
- Tworzenie listy i karty z różnymi rodzajami doznań (ból, ścisk, ciepło, napięcie, kołatanie serca, suchość) i ich lokalizacjami w ciele.
- Regularne codzienne ćwiczenie nazywania aktualnych doznań zgodnie z tą listą.
- Porównywanie doznań z poziomem emocji i pobudzenia, aby uczyć się ich wzajemnych relacji.
3 Wizualizacja i metafory
- Praca z wyobraźnią: opisywanie „jak wygląda”...
Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem
Dołącz do 3000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z podopiecznym z zaburzeniami integracji sensorycznej.
Otrzymuj co 2 miesiące sprawdzone narzędzia diagnostyczno-terapeutyczne od ekspertów – praktyków. Rozszerzaj swój warsztat pracy z podopiecznym z różnorodnymi zaburzeniami rozwojowymi w każdym wieku.
