Dział: WARSZTAT TERAPEUTY

Rozwój komunikacji stanowi jeden z kluczowych wymiarów wczesnego rozwoju dziecka, determinując sposób, w jaki nawiązuje ono relacje społeczne, reguluje 
własne stany emocjonalne oraz konstruuje znaczenia w interakcji z otoczeniem. 
Zanim pojawi się mowa werbalna, dziecko posługuje się bogatym repertuarem sygnałów niewerbalnych, które pełnią funkcję podstawowego narzędzia porozumiewania się. Etap ten, określany mianem komunikacji przedwerbalnej, obejmuje zarówno zachowania spontaniczne, jak i coraz bardziej intencjonalne 
akty komunikacyjne, stanowiące fundament dalszego rozwoju języka. 

W artykule zostanie przedstawiony przykład pacjentki, nazwijmy ją M., która zgłosiła się do mojego gabinetu. Posiadała ocenę procesów sensorycznych wykonaną przez innego terapeutę – przy pomocy wywiadu, kwestionariuszy sensorycznych i prób reaktywności na bodźce sensoryczne stwierdzono u niej zaburzenia integracji sensorycznej o charakterze zaburzeń modulacji pod postacią nadreaktywności we wszystkich systemach sensorycznych. 

Piecza zastępcza jest formą czasowej opieki nad dzieckiem stosowaną wtedy, gdy jego rodzice nie mogą zapewnić mu bezpiecznych warunków wychowania i codziennej troski. Jej celem nie jest zastąpienie rodziny, lecz zapewnienie dziecku stabilności, ochrony i wsparcia w czasie, w którym rodzina przeżywa trudności. W Polsce piecza może mieć charakter rodzinny, na przykład w rodzinie zastępczej, lub instytucjonalny. Często dzieci w takiej sytuacji przy wsparciu swoich opiekunów mogą korzystać z pomocy terapeutycznej, medycznej, wsparciowej.

Coraz więcej dzieci trafiających do gabinetu terapeutycznego ma diagnozę ADHD. U niektórych widzimy pewne objawy, ale nie zawsze jesteśmy w stanie stwierdzić, z czego dana trudność wynika. 
Okazuje się, że zarówno ADHD, jak i trudności w modulacji sensorycznej mogą prezentować bardzo podobne zachowania – dziecko pozostaje w ciągłym ruchu, ma problem z utrzymaniem koncentracji na zadaniu, szybko się rozprasza, może też pojawić się impulsywność czy zbyt mocne i intensywne okazywanie swoich emocji, napięć. 

W codziennej praktyce terapeutycznej bardzo łatwo przyzwyczaić się do języka, który ocenia zachowanie dziecka. Mówimy, że dziecko „nie słucha”, „prowokuje”, „jest agresywne”, „robi na złość” albo „manipuluje”. Z podobnymi trudnościami mierzą się również rodzice, którzy bardzo często próbują zrozumieć, dlaczego ich dziecko reaguje „za mocno”, „nieadekwatnie” albo „ciągle sprawia problemy”. Tymczasem coraz częściej okazuje się, że wiele zachowań określanych jako trudne pełni w rzeczywistości ważną funkcję regulacyjną.

Sen jest jednym z najważniejszych elementów wpływających na rozwój dziecka. W czasie snu dojrzewa układ nerwowy, dochodzi do utrwalania się nowych umiejętności oraz regeneracji organizmu. Co ciekawe, jest to także moment, w którym stabilizują się emocje. Niestety, okazuje się, że coraz więcej dzieci, zwłaszcza w pierwszych miesiącach swojego życia, ma problem zarówno z zasypianiem, jak i spaniem – często się wybudzają, śpią płytko, a więc natychmiast reagują na każdy, nawet najmniejszy hałas czy wykazują się nadmierną ruchliwością w nocy.

Zajmowałam się ostatnio zagadnieniami wiedzy, budowania relacji oraz samodzielności, które uznaję za kluczowe filary w terapii integracji sensorycznej (SI) u dzieci z niepełnosprawnością ruchową. Jest to szeroki, lecz niezwykle istotny punkt wyjścia, pozwalający na dalsze rozwijanie tematu w kolejnych artykułach.

Współczesna szkoła mierzy się z rosnącą liczbą uczniów prezentujących trudności w zakresie regulacji emocjonalnej, koncentracji uwagi oraz adaptacji do wymagań środowiska edukacyjnego. W tej grupie znaczący odsetek stanowią dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego, uczniowie w spektrum autyzmu, a także dzieci z objawami nadpobudliwości psychoruchowej.