Stan i funkcja biomechaniczna układu mięśniowo-szkieletowego są ściśle powiązane z elementami trzewnymi. Wspólnie stanowią ważny czynnik w powstawaniu i utrzymywaniu się zaburzeń funkcjonalnych organizmu. Biomechanika narządów trzewnych nie powinna być rozpatrywana wybiórczo – stanowi ona współzależność między tkankami w obrębie klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy.
Co zatem musimy wiedzieć o terapii wisceralnej?
Dział: WARSZTAT TERAPEUTY
Chociaż terapia integracji sensorycznej jest najczęściej stosowana u dzieci, coraz więcej dorosłych zaczyna szukać wsparcia w przetwarzaniu bodźców sensorycznych, odkrywając korzyści terapii w radzeniu sobie z codziennymi wyzwaniami. W niniejszym artykule przedstawię trzy przypadki z mojej praktyki: 34-letnią dorosłą z zaburzeniami praksji, 17-latkę z zaburzeniami modulacji sensorycznej i 18-letniego chłopca w spektrum, u którego głównym problemem jest również dyspraksja. Największą uwagę skupię na przeprowadzonej diagnozie, lecz pojawią się również wskazówki terapeutyczne.
Praca z dzieckiem z różnego rodzaju trudnościami jest działaniem wymagającym sporo pracy i ciągłego szukania rozwiązań. Postuluje się więc podejście holistyczne – takie, które łączy wiele metod i uwzględnia różne koncepcje. Praktyka pokazuje bowiem, że wąskie podejście do problemu znacznie wpływa na efektywność wprowadzanych rozwiązań i nie daje zbyt wielu możliwości działania. Jest to szczególnie widoczne, kiedy patrzy się na integrację sensoryczną i trening funkcji wykonawczych.
Czy zastanawialiście się kiedyś, od czego zależy, że jednego dnia jesteśmy pełni energii, pomysłów, chce nam się coś robić, rozmawiać z ludźmi, mamy wielkie plany i wierzymy, że możemy je zrealizować itp., a czasami wszystko nas denerwuje, irytuje, dźwięki są za głośne i nawet kawa nie smakuje? Innym razem nic nam się nie chce, wszystko męczy, nawet siedzenie w fotelu, nie mamy ochoty na spotkania z ludźmi ani na rozmowę z przyjacielem…
Integracja sensoryczna – od momentu jej powstania i opracowania przez Jane Ayres – jest dedykowana dzieciom. To u nich najłatwiej bowiem rozpoznać objawy różnych trudności oraz podjąć działania terapeutyczne oparte na zainteresowaniach dziecka i aktywnościach zabawowych. Nawet sprzęt, który znajduje się w gabinecie, jest dostosowany do potrzeb i możliwości tych najmłodszych. W praktyce jednak coraz częściej na konsultacjach pojawiają się nastolatkowie. Okazuje się bowiem, że jeśli we wczesnym dzieciństwie nie podejmowano żadnych działań terapeutycznych, to trudności same z siebie nie zniknęły. Wręcz przeciwnie – przekształciły się, czasem zmieniły nieco swój kierunek, jednak nadal sprawiają, że młodemu człowiekowi ciężko jest radzić sobie w społeczeństwie.
Na terapii SI wspieramy dzieci, by ich zmysły lepiej pracowały, by się lepiej koncentrowały, zachowywały i potrafiły regulować swoje emocje. Aby tak się stało, trzeba zacząć od regulacji układu nerwowego. Regulacja to podstawa, dopiero potem jest szansa na efektywne działanie oraz skuteczną i trwałą zmianę. Nie da się skutecznie wprowadzić ćwiczeń na koncentrację, jeśli dziecko jest w „czerwonej strefie” walki/ucieczki, czyli przebodźcowane, zmęczone i zestresowane. Efektywna i skuteczna terapia oraz nauka zaczynają się w „zielonej strefie”. Jak „zaprowadzić” tam dziecko? Po pierwsze – sami powinniśmy tam być, bo wtedy możemy tam do siebie „przyciągać” dziecko, a po drugie – dzieci najlepiej uczą się poprzez zabawę.
Rozpoznawanie i radzenie sobie z potrzebami sensorycznymi u dzieci odgrywa kluczową rolę w ich ogólnym rozwoju i dobrostanie. Rodzice i opiekunowie pełnią w tym procesie funkcję przewodników, wspierając dzieci w dwóch istotnych, ale odrębnych krokach. Pierwszym z nich jest pomoc w identyfikacji i zrozumieniu swoich reakcji na różne bodźce sensoryczne.
Relacje między rodzeństwem stanowią jeden z najważniejszych i najdłużej trwających kontekstów rozwoju społeczno-emocjonalnego dziecka. W artykule podjęto zagadnienie znaczenia regulacji emocjonalno-sensorycznej w relacjach rodzeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci uczestniczących w terapii integracji sensorycznej. Przedstawiono teoretyczne podstawy regulacji sensorycznej i emocjonalnej, opisano mechanizmy wpływu trudności sensorycznych na dynamikę relacji między rodzeństwem oraz wskazano praktyczne implikacje terapeutyczne. Regulacja emocjonalno-sensoryczna została ukazana jako kluczowy fundament pracy nad relacją rodzeństwa, warunkujący możliwość budowania bezpiecznych, adaptacyjnych i wspierających interakcji.
Propriocepcja, nazywana również „czuciem głębokim”, jest jednym z trzech zmysłów głównych, obok układu dotykowego i przedsionkowego. Niestety, bywa ona mocno niedoceniania i niewielu rodziców zdaje sobie sprawę z tego, że trudności w jej obszarze mogą znacznie wpływać na zachowanie dziecka i jego funkcjonowanie w codziennym życiu. Tymczasem stanowi ona fundament w rozwoju człowieka. Od niej bowiem zależy rozwój kontroli posturalnej i planowania ruchu. Jest ona również ściśle związana z regulacją napięcia mięśniowego i wpływa na zdolność człowieka do samoregulacji zarówno w obszarze emocjonalnym, jak i zachowania.
Coraz częściej w gabinecie spotykamy dzieci ze zdiagnozowanym zespołem ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) bądź takie, których trudności w codziennym funkcjonowaniu stanowią przesłankę do poszerzenia diagnostyki w kierunku zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Ważne jest, by terapeuci integracji sensorycznej poznali specyfikę funkcjonowania dziecka z AHDH oraz możliwe trudności występujące u niego w życiu codziennym. Ułatwi to im przeprowadzanie zajęć z dzieckiem, zwrócenie uwagi na cechy związane z zespołem oraz umożliwi pomoc rodzicom dziecka w doborze aktywności i sposobów regulacji w życiu codziennym.
Nowe badania rewolucjonizują obraz człowieka. Zdaniem naukowców bez dłoni nasz genialny mózg mógłby zatrzymać się na poziomie małpich przodków. Okazuje się, że dłoń jest narzędziem, które ukształtowało nasz umysł, nauczyło nas myśleć oraz mówić. Niewyspecjalizowana dłoń człowieka jest najlepszym rozwiązaniem ewolucyjnym, nie chodzi bowiem o wąską specjalizację, lecz o uniwersalność. Tylko człowiek potrafi wykonywać przy pomocy dłoni tak różne czynności, do jakich należą: pisanie, granie na instrumentach, przeprowadzanie operacji, robienie na drutach i wiele innych. Czym więc jest dłoń? Jak jest zbudowana? I dlaczego jest taka ważna?
Wydawać by się mogło, że każdy z nas, a szczególnie dzieci, lubi zabawy na huśtawce. Wielu wspomina bardzo pozytywnie chwile, kiedy bawiło się na placu zabaw i leciało najwyżej jak się da. Trudno jest więc zrozumieć, że może być tak, że niektóre dzieciaki przejawiają nieprawidłowe reakcje na ten rodzaj ruchu. Warto się zastanowić, skąd to się bierze, w jaki sposób można pracować z dziećmi z tego rodzaju trudnościami i z czym jeszcze te dzieci mogą mieć problem. Niestety bywa, że rodzice i opiekunowie patrzą na to jako na upór dziecka, niechęć do zabawy albo lęk wysokości. Jednak w rzeczywistości może to być sygnał, że układ przedsionkowy takiego dziecka nie funkcjonuje prawidłowo.