Ruch jako podstawa efektywnego uczenia się

Ruch jest czynnikiem niezwykle istotnym w procesie uczenia się, ponieważ wpływa na lepsze samopoczucie dziecka, sprzyja budowaniu koncentracji i uważności oraz pozwala na rozwój umiejętności poznawczych. Jest to fundament rozwoju mózgu. Trzeba więc mieć świadomość tego, że turlanie, skakanie, huśtanie się to nie tylko zabawy ruchowe, ale także czynnik oddziałujący na rozwój procesów neurofizjologicznych i właściwą stymulację układu nerwowego. Warto zastanowić się więc nad znaczeniem ruchu dla rozwoju dziecka i sprawdzić, dlaczego dzieci, które mają zaburzenia w zakresie integracji sensorycznej, często nie są w stanie poradzić sobie w obszarze koncentracji, emocji czy mają trudności z funkcjonowaniem w środowisku szkolnym.

Skąd przekonanie, że ruch jest fundamentem rozwoju? Żeby właściwie odpowiedzieć na to pytanie, koniecznie trzeba spojrzeć na to, jak wygląda początek życia dziecka. Przychodzi ono na świat z ogromnym potencjałem, jednak jego układ nerwowy jest niedojrzały, a co za tym idzie – dopiero wraz z upływem czasu jest w stanie zdobyć nowe doświadczenia i wykształcić nowe umiejętności. Wszystko odbywa się poprzez ruch i dzięki niemu. U dziecka tworzą się nowe połączenia neuronalne. Dzięki podejmowanym działaniom jest ono w stanie integrować informacje napływające do niego z różnych zmysłów. Nabywa wiedzę na temat świadomości własnego ciała i ułożenia tego ciała w przestrzeni, ale także uczy się planowania, przewidywania i reagowania na bodźce, które do niego napływają. 

Pierwsze lata życia to czas, w którym dziecko chętnie dotyka nowych materiałów, faktur, sprzętów, przenosi ciężary, zaczyna się turlać, podskakiwać, podejmuje działania związane z utrzymaniem równowagi czy wspina się i bada wysokość oraz swoje reakcje na nią. Dzięki temu wszystkiemu:

• Rozpoczyna się proces rozwijania kory przedczołowej, która odpowiada za wyższe procesy poznawcze, takie jak: planowanie, przewidywanie, organizacja, ustalanie priorytetów, rozwiązywanie pojawiających się problemów czy myślenie przyczynowo-skutkowe. Kora przedczołowa bierze również czynny udział w kontroli emocji (pozwala je regulować, wyciszać, ale również daje szansę na przewidywanie konsekwencji swoich zachowań) oraz hamowaniu impulsów (umiejętność samokontroli). Jej prawidłowe funkcjonowanie wpływa także na rozwój pamięci roboczej, koncentracji na zadaniu, myślenia abstrakcyjnego oraz pozwala nawiązywać relacje z innymi osobami (odpowiada za odczytywanie intencji u innych ludzi, przewidywanie ich reakcji, umiejętność zachowania się zgodnie z obowiązującymi zasadami oraz bycie empatycznym). 
• Buduje podstawy do kształtowania umiejętności o charakterze akademickim, tj. czytanie, pisanie i liczenie. 
• Daje szansę na rozwój układu nerwowego w taki sposób, aby był w stanie rozwiązywać zdecydowanie bardziej złożone zadania. 

Oczywiście ruch jest również nieodzownym elementem oddziałującym na rozwój procesów integracji sensorycznej, w szczególności na tzw. zmysły bliższe, czyli układ przedsionkowy, proprioceptywny, dotykowy oraz na interocepcję. Wykonując z dzieckiem określone ćwiczenia, możemy doprowadzić do wyregulowania jego układu nerwowego, a w konsekwencji dziecko jest w stanie lepiej radzić sobie z emocjami, nauką, koncentracją i relacjami społecznymi. Czy warto więc wykonywać z dziećmi takie aktywności? Oczywiście. Turlanie, skakanie, wspinanie się czy huśtanie niesie ze sobą wiele wartości. Nauczycielom, terapeutom lub rodzicom czasem wydaje się, że są to zabawy zbyt skomplikowane, za bardzo wymagające i często po prostu niebezpieczne. Dlatego nie wykonują ich z dziećmi, nie pozwalają na eksperymentowanie w tym zakresie. Swoją postawą nie tylko wzmacniają trudności pojawiające się u dziecka, ale również wpływają na pojawienie się lęku przed podejmowaniem tego typu działań. Trzeba więc pamiętać, że nie są to zbędne zabawy, a coś, co daje podstawę do dalszego rozwoju dziecka. Warto przyjrzeć się bardziej szczegółowo tym aktywnościom, żeby wiedzieć, jakie są ich zalety:

1 Skakanie – to idealne ćwiczenie wpływające na układ przedsionkowo-proprioceptywny. Dzięki niemu dziecko ma możliwość zrozumienia, jak pracuje jego ciało oraz w jaki sposób można zaplanować ruch. Zaczyna zdecydowanie lepiej kontrolować pracę poszczególnych kończyn. Jednocześnie skakanie oddziałuje na poprawę w obszarze napięcia mięśniowego. Jeśli dołożymy do tego przeskakiwanie przez przeszkodę, to dzieck...