W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost zainteresowania rolą mikrobioty jelitowej w regulacji funkcjonowania układu nerwowego, szczególnie w kontekście zaburzeń przetwarzania sensorycznego u dzieci. Badania nad osią jelitowo-mózgową wskazują na złożone oddziaływania między mikroorganizmami zasiedlającymi przewód pokarmowy i procesami neurochemicznymi, hormonalnymi i immunologicznymi, które bezpośrednio wpływają na zdolność organizmu do modulowania bodźców. Zaburzenia integracji sensorycznej, objawiające się nadreaktywnością, podreaktywnością lub poszukiwaniem wrażeń, coraz rzadziej postrzegane są wyłącznie jako problem wynikający z niedojrzałości neuronalnej. Współczesne ujęcie łączy je również z czynnikami metabolicznymi i zapalnymi,
w tym z dysbiozą jelitową.
Autor: Kamila Urbaniak
Zespół Wolfa-Hirschhorna jest rzadkim zespołem genetycznym wynikającym z delecji krótkiego ramienia chromosomu 4, prowadzącym do poważnych zaburzeń rozwoju psychoruchowego, hipotonii, dysmorfii i trudności neurologicznych, w tym padaczki. Dzieci z WHS charakteryzują się znacznymi ograniczeniami w zakresie przetwarzania bodźców sensorycznych, co w sposób bezpośredni wpływa na ich funkcjonowanie motoryczne, komunikacyjne i emocjonalne. Integracja sensoryczna, traktowana jako proces neurologiczny organizujący informacje płynące z ciała i środowiska, jest w tej grupie pacjentów fundamentem wszelkich oddziaływań terapeutycznych.
Sekwencja Pierre’a Robina (PRS, Pierre Robin Sequence) stanowi złożoną jednostkę kliniczną o charakterze rozwojowym, obejmującą triadę objawów: mikrognację, glossoptozę oraz wtórny rozszczep podniebienia. Występuje z częstością około 1:8500–14 000 urodzeń i może występować zarówno jako postać izolowana, jak i w przebiegu zespołów genetycznych, m.in. zespołu Sticklera czy Treacher Collinsa (Gorlin i wsp., 2001).
Interocepcja to zdolność odczuwania i interpretacji bodźców pochodzących z wnętrza ciała, np. sygnałów głodu, pragnienia, tętnień serca, napięcia mięśni, temperatury, bólu. Ta wewnętrzna „świadomość ciała” jest kluczowa dla samoregulacji emocjonalnej i fizjologicznej. U dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego (Sensory Processing Disorder – SPD lub zaburzenia SI) interocepcja często działa nieprawidłowo, co zaburza emocjonalne funkcjonowanie i reakcje behawioralne.
Trauma dziecięca, w tym wynikająca z hospitalizacji, może prowadzić do licznych zaburzeń rozwojowych, emocjonalnych i poznawczych, wpływając na funkcjonowanie systemu nerwowego. Terapia integracji sensorycznej stanowi jedną z form wspomagania neurorehabilitacji, opierając się na plastyczności mózgu i jego zdolności do reorganizacji pod wpływem kontrolowanej stymulacji sensorycznej. Celem niniejszego artykułu jest analiza skuteczności i mechanizmów działania terapii SI w pracy z dziećmi po doświadczeniach traumatycznych, w tym hospitalizacji. Uwzględniono dane empiryczne oraz teoretyczne podstawy neurobiologiczne. Wyniki wskazują, że odpowiednio prowadzona terapia SI może znacząco redukować objawy dysregulacji emocjonalnej, poprawiać zdolności adaptacyjne oraz wspierać integrację funkcji poznawczo-ruchowych.
Zaburzenia praksji często w nomenklaturze opisuje się jako trudności z koordynacją. Można wyróżnić dwa typy występujących nieprawidłowości, mianowicie: apraksja i dyspraksja. Definicja dyspraksji odnosi się jako motorycznie uwarunkowane trudności o charakterze rozwojowym, wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania struktur mózgowych odpowiedzialnych za planowanie i koordynację ruchów (przede wszystkim kory ciemieniowej, czołowej oraz połączeń między nimi), w konsekwencji czego występują zaburzenia w zakresie nabywania, automatyzacji i realizacji złożonych sekwencji ruchowych.
Trudności z przetwarzaniem bodźców sensorycznych dotykają coraz więcej dzieci. Nieprawidłowości z tym związane powiązane są z całym systemem funkcjonowania rodziny, ale przede wszystkim bezpośrednio osoby, która ma trudności z prawidłową regulacją bodźców docierających z otoczenia. Jednak może się zdarzyć sytuacja, że proces integrowania sensorycznego ma charakter wtórny – na przykład w wyniku występującej choroby, w konsekwencji przebiegu jej procesu czy leczenia. Jedną z wielu chorób przewlekłych mających duże znaczenie w aspekcie psychologiczno- -społeczno-emocjonalnym jest cukrzyca.
Metoda integracji sensorycznej jest jedną z najnowszych całościowych metod terapeutycznych stosowanych u dzieci z różnymi opóźnieniami w rozwoju psychoruchowym, które w konsekwencji wpływają na powstawanie trudności w nabywaniu umiejętności szkolnych. Metoda ta wyróżnia się przede wszystkim dużym naciskiem na stymulację trzech podstawowych zmysłów rozwijających się najwcześniej i dojrzewających w pierwszej kolejności, takich jak: zmysł dotykowy, proprioceptywny oraz przedsionkowy.