Czy wiesz, że w Polsce aż 1–2 na 1000 noworodków oraz 20% dzieci i młodzieży w wieku szkolnym ma zaburzenia w obrębie narządu słuchu1? A przecież dobrze funkcjonujący słuch jest niezbędny do prawidłowej komunikacji, wyrażania swoich myśli i emocji, nauki w szkole oraz życia w społeczeństwie. Problemy ze słuchem mogą obejmować wady słuchu, ale także zaburzenia przetwarzania słuchowego.
Dział: Z GABINETU SPECJALISTY
Do gabinetów integracji sensorycznej trafiają zwykle dzieci, sporadycznie zdarza się jednak, że naszymi pacjentami są również osoby dorosłe. Czasami przy okazji diagnozowania własnego dziecka zaczynają składać sobie poszczególne elementy ze swojego życia i orientują się, że oni sami mają podobny problem. Inni przy okazji lektury książki czy artykułu w magazynie odkrywają, że opisuje on trudność, z którą borykają się od lat. Zdarza się jednak i tak, że zostają odesłani do nas przez innego specjalistę. Tak było również z pacjentem, którego przypadek opiszę poniżej.
W drugiej odsłonie naszego cyklu „Pomysły na zabawy i ćwiczenia z wykorzystaniem przedmiotów codziennego użytku” przedstawiamy ćwiczenia z użyciem liny, sznurka i szarfy. Ten rodzaj pomocy daje wiele możliwości wsparcia dziecka w zakresie planowania motorycznego. To również doskonały sposób na poprawę funkcjonowania podstawowych układów sensorycznych: przedsionkowego, dotykowego oraz proprioceptywnego. W zabawach, które zaproponujemy, dziecko ma możliwość wielozmysłowej stymulacji i jednocześnie rozwijania różnych umiejętności oraz funkcji.
Integracja sensoryczna jest procesem przebiegającym bardzo indywidualnie i zależnym od wielu składowych. Dziecko mające diagnozę integracji sensorycznej, w przebiegu której stwierdzone zostały zaburzenia przetwarzania sensorycznego, skierowane zostaje na indywidualne zajęcia dostosowane do potrzeb dziecka. Integracja sensoryczna powinna być także stymulowana w warunkach domowych. Rodzic powinien – według wskazań terapeuty prowadzącego – stosować ćwiczenia i zabawy rozwijające dane funkcje u dziecka. Ćwiczenia powinny być wykonywane we wskazanych przez terapeutę odstępach czasowych. Co w tym zakresie warto podpowiedzieć rodzicom?
Do gabinetu na diagnozę trafiła mama z dzieckiem z silnymi trudnościami z nadruchliwością oraz z zaburzeniami koncentracji uwagi. Dziecko było już diagnozowane pod kątem ADHD, jednak rodzice postanowili, że sprawdzą, jak wygląda sytuacja z integracją sensoryczną. Poniżej opis przypadku wraz z opisem podjętego działania terapeutycznego.
Artykuł opiera się na doświadczeniach autorki w budowaniu i rozwijaniu indywidualnych systemów komunikacyjnych osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się1.
, ze szczególnym podkreśleniem ich wzorców uczestnictwa. Tłem metodycznym jest model uczestnictwa użytkowników AAC autorstwa Beukelmana i Mirendy (1988, z późniejszymi zmianami).
Współczesne podejście do terapii dzieci z zaburzeniami rozwojowymi zakłada ścisłą współpracę wielu specjalistów. Często w zespole pracującym z dzieckiem znajdują się logopeda oraz terapeuta integracji sensorycznej (SI). Ich zadania na pierwszy rzut oka wydają się różne – logopeda rozwija mowę, język i komunikację, terapeuta SI wspiera regulację układu nerwowego poprzez odpowiednią stymulację bodźcami. Jednak w praktyce granice między ich oddziaływaniami są płynne, a rozwój mowy i rozwój sensoryczny to naczynia połączone.
Tzw. „trudne” zachowania dziecka to bardzo często oznaka, że dziecko czuje się zagrożone, że zmobilizowało siły do „walki” lub „ucieczki”. Co nam to mówi o dziecku? Że mózg emocjonalny (limbiczny) i gadzi (pień mózgu) przejęły kontrolę nad całym układem nerwowym, a zwłaszcza nad korą przedczołową (odpowiedzialną m.in. za racjonalne myślenie, wyciąganie wniosków, przewidywanie, uczenie się itp.). Wszystkie racjonalne działania są wyłączone, a rządzą emocje i impulsy. Dlatego w takim stanie dzieci nas nie słuchają, nie ma po prostu takiej możliwości (gdy my dorośli, jesteśmy w stresie, też nie słuchamy i nie rozumiemy komunikatów innych ludzi).
Praca z dzieckiem, które posiada bardzo dużo deficytów, nadmiarów behawioralnych oraz problemy we wszystkich sferach funkcjonowania, to nie lada wyzwanie dla terapeuty. Konieczne jest wprowadzanie intensywnego programu interwencji skupiającego się na umiejętnościach poznawczych, językowych i społecznych. Na przykładzie studium przypadku Elizy przedstawiono opis wczesnej interwencji behawioralnej.